බලය තිබුණත් ජනතා පිළි ගැනීම අහිමි විය හැකිය

මැතිවරණ ජයග්‍රහණයක් නීත්‍යනුකූල පාලන බලයක් ලබාදිය හැකිය. එහෙත් එම බලය දිගුකාලීනව පවත්වාගෙන යාම සඳහා ජනතාවගේ විශ්වාසයද අවශ්‍ය වේ. ජනතාවගේ දෛනික ජීවිතය සහ ඔවුන්ගේ අපේක්ෂා අතර ඇති පරතරය පුළුල් වන විට, මැතිවරණයෙන් ලැබුණු ජනවරම පමණක් දේශපාලන අර්බුදයක් වළක්වා ගැනීමට ප්‍රමාණවත් නොවිය හැකිය.

මෙහිදී වැදගත් වන්නේ ජනතාව මුලදී ගෝඨාභය රාජපක්ෂ කෙරෙහි දැක්වූ ආකර්ෂණය හෝ පසුව ඇති වූ විරෝධය එකම හේතුවකින් පැහැදිලි කිරීම නොවේ. ආර්ථික තීරණ, රාජ්‍ය පාලනය, මහජන අපේක්ෂා සහ අර්බුදයට ප්‍රතිචාර දැක්වූ ආකාරය ඇතුළු විවිධ සාධක එම වෙනසට සම්බන්ධ විය.

දේශපාලන පාඩම - ජනතාවගේ ආකර්ෂණය මැතිවරණ ජයග්‍රහණයකට දායක විය හැකි නමුත්, එම ආකර්ෂණය සදාකාලික දේශපාලන සහතිකයක් නොවේ.

අරගලය - රාජ්‍ය බලයට එරෙහිව මහජන හඬ නැඟුණු මොහොත

2022 අරගලය දේශපාලන බලය සහ මහජන පිළිගැනීම අතර වෙනස පැහැදිලි කළ තීරණාත්මක සිදුවීමකි. ආර්ථික දුෂ්කරතා හමුවේ ආරම්භ වූ විරෝධතා, ජනාධිපතිවරයාගේ ඉල්ලා අස්වීම සහ දේශපාලන පද්ධතියේ වෙනසක් ඉල්ලා සිටින පුළුල් මහජන ව්‍යාපාරයක් බවට පත්විය.

මෙම අවස්ථාවේදී ප්‍රශ්නය වූයේ රජය සතුව නීත්‍යනුකූල බලයක් තිබුණේද යන්න පමණක් නොවේ. එම බලය භාවිත කරන ආකාරය පිළිබඳව ජනතාවගේ පිළිගැනීම කෙතරම් දුරට පැවතුණේද යන්නද වැදගත් විය.

“වසඟය” යන සංකල්පය මෙහිදී භාවිත කළ හැක්කේ ජනතාවගේ දේශපාලන කැමැත්ත සහ විශ්වාසය ස්ථාවර නොවන බව පැහැදිලි කිරීමටය. ජනතාව යම් නායකත්වයක් පිළිබඳව ගොඩනඟාගත් අපේක්ෂාවන් බිඳවැටෙන විට, එම නායකත්වයේ දේශපාලන ප්‍රතිරූපයද වෙනස් විය හැකිය.

එහෙත් අරගලය “වසඟය” පිළිබඳ සරල නිදසුනක් ලෙස පමණක් හැඳින්වීම නිවැරදි නොවේ. එය ආර්ථික අර්බුදය, මහජන විරෝධය, පාලනය පිළිබඳ අසතුට සහ දේශපාලන වගවීම පිළිබඳ ඉල්ලීම් ඇතුළත් සංකීර්ණ ක්‍රියාවලියකි. දේශපාලන පාඩම: රාජ්‍ය බලය ජනතාවගේ හඬට සවන් දීමේ අවශ්‍යතාව වෙනුවට තැබිය නොහැකිය.

රනිල් වික්‍රමසිංහ - පාර්ලිමේන්තු බලය සහ මහ ජන වරම අතර වෙනස

ගෝඨාභය රාජපක්ෂගේ ඉල්ලා අස්වීමෙන් පසු, 2022 ජූලි 20 වැනිදා පාර්ලිමේන්තුවේ පැවති ඡන්ද විමසීමෙන් රනිල් වික්‍රමසිංහ ජනාධිපතිවරයා ලෙස තේරී පත්විය. ඔහුට ඡන්ද 134ක් ලැබුණු අතර ඩලස් අලහප්පෙරුමට ඡන්ද 82ක් සහ අනුර කුමාර දිසානායකට ඡන්ද 3ක් ලැබිණි.

මෙම තේරී පත්වීම ව්‍යවස්ථානුකූල පාර්ලිමේන්තු ක්‍රියාවලියක් මගින් සිදු වූවකි. එහෙත් පාර්ලිමේන්තුවේ සහාය මත ජනාධිපති ධුරයට පත්වීම සහ රට පුරා සෘජු ජනාධිපතිවරණයකදී ජනතාවගෙන් ලැබෙන ජනවරම එකිනෙකට වෙනස් දේශපාලන පදනම් දෙකකි.

මෙම වෙනස “බලය වෙනුවට වසඟය” යන සංකල්පය සමඟ සම්බන්ධ කළ හැකිය. පාර්ලිමේන්තු සහාය මගින් නීත්‍යනුකූල පාලන බලය හිමිවිය හැකි නමුත්, මහජන විශ්වාසය ගොඩනැඟීම සඳහා වෙනම දේශපාලන හා ප්‍රතිපත්තිමය කාර්යයක් අවශ්‍ය වේ.

ආර්ථික අර්බුදයකින් පසු රටක් පාලනය කිරීමේදී ආර්ථික ස්ථාවරත්වය, ජනතාවගේ ජීවන වියදම, රැකියා අවස්ථා සහ සමාජ සාධාරණත්වය වැනි කරුණු පිළිබඳ ජනතාවගේ අත්දැකීම් නායකත්වය පිළිබඳ ඔවුන්ගේ අදහස් හැඩගස්වයි. එබැවින් ආර්ථික කළමනාකරණය පිළිබඳ තක්සේරුවක් කළ යුත්තේ දේශපාලන ප්‍රකාශ මත පමණක් නොව, ප්‍රතිඵල සහ ඒවා ජනතාවට බලපාන ආකාරයද සැලකිල්ලට ගනිමිනි.

2024 ජනාධිපතිවරණයේදී රනිල් වික්‍රමසිංහ ස්වාධීන අපේක්ෂකයකු ලෙස තරග කළ අතර, මැතිවරණ කොමිෂන් සභාවේ ප්‍රතිඵල අනුව ඔහු ඡන්ද 2,299,767ක් ලබා ගත්තේය. අනුර කුමාර දිසානායක ඡන්ද 5,634,915ක් සහ සජිත් ප්‍රේමදාස ඡන්ද 4,363,035ක් ලබා ගත්හ.

මෙම ප්‍රතිඵලය 2024 මැතිවරණයේදී ජනතාව ලබාදුන් තීරණය පිළිබඳ නිශ්චිත සාක්ෂියකි. එහෙත් එය එක් හේතුවකට පමණක් සීමා කර පැහැදිලි කළ නොහැකිය. ඡන්දදායකයන්ගේ ආර්ථික අත්දැකීම්, දේශපාලන අපේක්ෂා, අපේක්ෂකයන් පිළිබඳ විශ්වාසය සහ ප්‍රතිපත්තිමය තේරීම් ඇතුළු සාධක එම තීරණය හැඩගස්වා තිබිය හැකිය.

දේශපාලන පාඩම -ව්‍යවස්ථානුකූලව බලයට පත්වීම, මහජන විශ්වාසය ගොඩනැඟීම සහ මැතිවරණයකදී ජනතා සහාය ලබාගැනීම යනු එකිනෙකට සම්බන්ධ නමුත් වෙනස් ක්‍රියාවලි තුනකි.

ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලනය අපට උගන්වන පාඩම

මෙම සිද්ධි අධ්‍යයනයෙන් කරුණු තුනක් වෙන් කර හඳුනාගත හැකිය. පළමුව, බලය යනු නීතිමය සහ ආයතනික ව්‍යුහයන් හරහා තීරණ ගැනීමට ඇති හැකියාවයි.

දෙවනුව, ආකර්ෂණය යනු ජනතාවගේ අවධානය, අපේක්ෂා සහ දේශපාලන පරිකල්පනය සමඟ සම්බන්ධ වන සාධකයකි. එය ජනතාවගේ සහාය දිනාගැනීමට දායක විය හැකි නමුත්, එය සහාය සහතික නොකරයි.

තෙවනුව, විශ්වාසය යනු කාලයත් සමඟ ප්‍රතිපත්ති, ක්‍රියාකාරීත්වය, අත්දැකීම් සහ වගවීම මත ගොඩනැඟෙන සම්බන්ධතාවකි. ආකර්ෂණය එහි ආරම්භක කොටසක් විය හැකි නමුත්, විශ්වාසය පවත්වා ගැනීම සඳහා ඊට වඩා වැඩි දෙයක් අවශ්‍ය වේ.

මේ අනුව ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන ඉතිහාසය තුළින් මතු වන ප්‍රශ්නය වන්නේ කවර නායකයකු වඩාත් ආකර්ෂණීයද යන්න පමණක් නොවේ. දේශපාලන නායකත්වය ජනතාවගේ අපේක්ෂා සහ සැබෑ ජීවන තත්ත්වය අතර ඇති පරතරයට ප්‍රතිචාර දක්වන්නේ කෙසේද යන්නයි.

“බලය වෙනුවට වසඟය” යන සංකල්පයේ සැබෑ විග්‍රහාත්මක වටිනාකම ඇත්තේ එතැනිනි. එය දේශපාලන ප්‍රතිරූපය සහ ජනතා මනෝභාවය විමසා බැලීමට උපකාරී වන නමුත්, ප්‍රතිපත්ති, ආර්ථික තත්ත්වය සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී වගවීම වෙනුවට තැබිය නොහැකිය.

අවසානයේ, දේශපාලන බලය ලබාගැනීම එක් අභියෝගයකි. ජනතා විශ්වාසය දිනාගැනීම තවත් අභියෝගයකි. ඒ විශ්වාසය රැක ගැනීම ඊටත් වඩා දිගු කාලීන වගකීමකි.