බලය වෙනුවට වසඟය - නූතන දේශපාලනයේ සැඟ වුණු බලවේගය

මෙහි “වසඟය” යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ හුදෙක් ප්‍රේමය, ආදර සම්බන්ධතා හෝ පුද්ගලයකුගේ පෞද්ගලික ආකර්ෂණය නොවේ. එය මිනිසුන්ගේ අවධානය, සිතුම් පැතුම්, අපේක්ෂා සහ අර්ථ සෙවීමේ ස්වභාවය සමඟ සම්බන්ධ වන වඩාත් පුළුල් සමාජීය හා දේශපාලන සංකල්පයකි. බලය නියෝග කරයි. වසඟය ආකර්ෂණය කරයි. බලය සහ වසඟය අතර වෙනස වට හාගැනීමට ඒවා ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය දෙස බැලිය යුතුය.

බලය බොහෝ විට ක්‍රියාත්මක වන්නේ නියෝග, නීති, දඬුවම්, තනතුරු, සම්පත් සහ ආයතනික අධිකාරිය හරහාය. යම් පුද්ගලයකුට හෝ ආයතනයකට තීරණයක් ක්‍රියාත්මක කිරීමට අවශ්‍ය බලය තිබිය හැකිය. එහෙත් එම තීරණයට ජනතාවගේ හදවතින්ම ලැබෙන පිළිගැනීමක් තිබේද යන්න වෙනම ප්‍රශ්නයකි.

වසඟය ක්‍රියාත්මක වන්නේ වෙනත් මාර්ගයකිනි. එය මිනිසුන්ගේ කුතුහලය අවදි කරයි. ඔවුන් තුළ අපේක්ෂාවක් ගොඩනඟයි. යම් අදහසක්, පුද්ගලයකු හෝ අනාගතයක් පිළිබඳව තවදුරටත් සිතීමට ඔවුන් පෙළඹවිය හැකිය. එහිදී පුද්ගලයා යම් දෙයකට ළඟා වන්නේ බාහිර බලපෑමක් නිසා පමණක් නොව, තමන්ටම එය අවශ්‍ය යැයි හැඟෙන නිසාද විය හැකිය.

මෙය දේශපාලනයේදී අතිශයින් වැදගත්ය. මන්ද, පාලන බලය හිමිවීම සහ ජනතාවගේ සිත් තුළ බලපෑමක් ඇති කිරීම එකම දෙයක් නොවන බැවිනි. එහෙත් මෙයින් බලය අතුරුදන් වන බවක් හෝ වසඟය බලයට වඩා සෑම විටම ශක්තිමත් බවක් අදහස් නොවේ. මේ දෙක එකිනෙකට විරුද්ධව පමණක් නොව, එකිනෙක සමඟද ක්‍රියාත්මක විය හැකිය.

ජනතාවගේ සිත් දිනාගැනීම දේශපාලන ක්‍රියාවලියක් වන්නේ කෙසේද..?

දේශපාලන නායකයකුට තනතුරක් තිබිය හැකිය. ඔහුට පක්ෂයක්, සංවිධානයක්, ආධාරකරුවන් පිරිසක් සහ රාජ්‍ය ආයතන සමඟ සම්බන්ධතා තිබිය හැකිය. එහෙත් ජනතාව ඔහු ගැන සිතන්නේ කුමක්ද, ඔහුගේ නම ඇසූ විට ඔවුන් තුළ ඇති වන්නේ කුමන අපේක්ෂාවක්ද, ඔහු නියෝජනය කරන්නේ කුමන අනාගතයක්ද යන ප්‍රශ්නවලට ඒවායින් පමණක් පිළිතුරු නොලැබේ.

දේශපාලන ආකර්ෂණය බොහෝ විට ගොඩනැඟෙන්නේ අද පවතින තත්ත්වය පිළිබඳ ජනතා අත්දැකීම් සහ හෙට දවස පිළිබඳ ඔවුන්ගේ අපේක්ෂා අතරය. ආර්ථික දුෂ්කරතාවලට මුහුණ දෙන ජනතාවක් ස්ථාවරත්වය අපේක්ෂා කළ හැකිය. දේශපාලන අස්ථාවරත්වයෙන් වෙහෙසට පත් ජනතාවක් පුරෝකථනය කළ හැකි අනාගතයක් සොයනු ඇත. තවත් පිරිසක් වෙනසක්, නව නායකත්වයක් හෝ පැරණි දේශපාලන ක්‍රමයෙන් මිදීමක් අපේක්ෂා කළ හැකිය.

මේ සියලු අපේක්ෂා එකම ආකාරයේ නොවේ. ඒවා සමහර විට එකිනෙකට ගැටෙයි. එහෙත් දේශපාලන නායකත්වය පිළිබඳ මහජන අවධානය හැඩගස්වන වැදගත් සාධක බවට පත්විය හැකිය. මෙහිදී නායකයකුගේ දේශපාලන වැදගත්කම තීරණය වන්නේ ඔහු කුමන තනතුරක් දරන්නේද යන්නෙන් පමණක් නොවේ. ඔහුගේ නම, අදහස් සහ අනාගත දැක්ම ජනතාවගේ සිත් තුළ කුමන අර්ථයක් ගොඩනඟන්නේද යන්නද වැදගත් වේ.

දේශපාලනයේදී මිනිසුන්ගේ අවධානය ලබාගැනීම එක් කාර්යයකි. එම අවධානය විශ්වාසයක් බවට පත් කිරීම තවත් කාර්යයකි.

ජීන් බෝද්‍රියාගේ “වසඟය” - පෙනෙන දේට එහා ගිය දේශපාලන කියවීමක්

ප්‍රංශ දාර්ශනික ජීන් බෝද්‍රියාගේ (Jean Baudrillard) De la séduction නමැති කෘතිය, ඉංග්‍රීසියෙන් Seduction ලෙසද ප්‍රකාශයට පත් වී තිබේ. එහි වසඟය පිළිබඳ අදහස හුදෙක් පුද්ගලයන් එකිනෙකාට ආකර්ෂණය වීමේ සාමාන්‍ය අර්ථයට සීමා නොවේ.

බෝද්‍රියාගේ චින්තනය තුළ පෙනුම, සංකේත, රහස්‍යභාවය, අර්ථය සහ මිනිසුන් යම් දෙයක් වටහාගන්නා ආකාරය වැදගත් ස්ථානයක් ගනී. ඔහුගේ අදහස් දේශපාලනයට අදාළ කර කියවන විට, මහජනතාව දේශපාලන නායකයකු හෝ ව්‍යාපාරයක් පිළිබඳව ගොඩනඟාගන්නා අදහස සෘජුව පෙනෙන කරුණු පමණක් මත රඳා නොපවතින බව අවබෝධ කරගත හැකිය.

දේශපාලන පණිවුඩයක් යනු එහි වචනවල එකතුව පමණක් නොවේ. එය ඉදිරිපත් කරන ආකාරය, භාවිත කරන සංකේත, අවධානයට ලක් කරන කරුණු, නොකියන දේ සහ ජනතාව තුළ ඇති කරන ප්‍රශ්නද එහි අර්ථය හැඩගැස්වීමට දායක විය හැකිය.

එහෙත් මෙහිදී එක් වැදගත් වෙනසක් හඳුනාගත යුතුය. බෝද්‍රියාගේ දාර්ශනික සංකල්පය සරල දේශපාලන උපක්‍රමයක් බවට පත් කිරීමෙන් එහි ගැඹුර අහිමි විය හැකිය. “වසඟය” යනු ජනතාව රවටා ඔවුන් පාලනය කිරීම සඳහා භාවිත කළ හැකි තාක්ෂණයක් පමණක් නොවේ. එය බලය, අර්ථය, ආකර්ෂණය සහ නිදහස අතර පවතින සංකීර්ණ සම්බන්ධතාව විමසීමට උපකාරී වන සංකල්පයකි.

දේශපාලන අභිරහස, නිහඬතාව සහ මහජන කුතුහලය

දේශපාලන ක්ෂේත්‍රයේදී ඇතැම් පුද්ගලයන් පිළිබඳව සාකච්ඡාව දිගටම පවතින්නේ ඔවුන් සෑම ප්‍රශ්නයකටම පිළිතුරු ලබාදෙන නිසාම නොවේ. සමහර විට ඔවුන්ගේ ඊළඟ පියවර පිළිබඳ අවිනිශ්චිතභාවයද මහජන අවධානය දිගටම රඳවාගැනීමට හේතු විය හැකිය.

“ඔහු ඊළඟට කුමක් කරනු ඇත්ද..?”, “මෙම නිහඬතාව පිටුපස ඇති දේශපාලන අර්ථය කුමක්ද..?”, “මෙම අදහස ඉදිරියේදී කුමන දිශාවකට ගමන් කරනු ඇත්ද..?” වැනි ප්‍රශ්න දේශපාලන සංවාදය පවත්වා ගෙන යා හැකිය.

එහෙත් මෙවැනි ප්‍රශ්න මතුවීමෙන් පමණක් යම් නායකයකු සාර්ථක වී ඇතැයි නිගමනය කළ නොහැකිය. කුතුහලය සහ විශ්වාසය එකම දෙයක් නොවේ. ජනතාව යම් පුද්ගලයකු ගැන කතා කිරීම සහ ඔහුගේ ප්‍රතිපත්ති පිළිගැනීමද එකිනෙකට වෙනස්ය.

එබැවින් දේශපාලන අභිරහස හෝ අවිනිශ්චිතභාවය මහජන අවධානයට බලපාන ආකාරය විමසා බැලීම වැදගත් වුවද, එය සැබෑ ප්‍රතිපත්ති, ක්‍රියාකාරීත්වය සහ වගවීම වෙනුවට තැබිය නොහැකිය.

ප්‍රතිරූපය සහ යථාර්ථය අතර දේශපාලන පරතරය

නූතන දේශපාලනයේ තවත් වැදගත් ගැටලුවක් වන්නේ දේශපාලන ප්‍රතිරූපය සහ සැබෑ ක්‍රියාකාරීත්වය අතර ඇති විය හැකි පරතරයයි. නායකයකු පිළිබඳ ජනතාව තුළ ගොඩනැඟෙන ප්‍රතිරූපය ඔහුගේ ප්‍රතිපත්ති, අතීත ක්‍රියාකාරීත්වය සහ ප්‍රසිද්ධ ප්‍රකාශ මත පදනම් විය හැකිය. එහෙත් එය මාධ්‍ය නිරූපණය, දේශපාලන සන්නිවේදනය සහ ජනතාවගේ පෞද්ගලික අපේක්ෂා මගින්ද හැඩගැසිය හැකිය.

එකම දේශපාලන නායකයකු එක් පිරිසකට ස්ථාවරත්වයේ සංකේතයක් විය හැකි අතර, තවත් පිරිසකට පැරණි ක්‍රමයක නියෝජනයක් විය හැකිය. එක් පිරිසක් ඔහුගේ අත්දැකීම් අගය කළ හැකි අතර, තවත් පිරිසක් එම අත්දැකීම්ම විවේචනයට ලක් කළ හැකිය.

මෙවැනි වෙනස්කම් දේශපාලන අවබෝධයේ ස්වභාවය හෙළි කරයි. මහජන මතය යනු එකම ආකාරයෙන් සිතන ජනකායකගේ එකම තීරණයක් නොවේ. එය විවිධ අත්දැකීම්, අවශ්‍යතා සහ අර්ථකථන අතර සිදුවන සංකීර්ණ ක්‍රියාවලියකි.

ඒ නිසා දේශපාලන ප්‍රතිරූපයක් ආකර්ෂණීය වීම පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවේ. එම ප්‍රතිරූපය යථාර්ථය සමඟ කොතරම් ගැළපේද, ප්‍රකාශිත පොරොන්දු ක්‍රියාවට නැංවෙන්නේද, ප්‍රතිඵල පිළිබඳ වගකීම භාරගන්නේද යන්න විමසා බැලීම අත්‍යවශ්‍යය.

වසඟය සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය - ආකර්ෂණයද, හසුරුවීමද..?

“බලය වෙනුවට වසඟය” යන සංකල්පය දේශපාලනයට අදාළ කරගන්නා විට එහි සදාචාරාත්මක පැත්ත නොසලකා හැරිය නොහැකිය. ජනතාවගේ අවධානය දිනාගැනීම, අදහස් පැහැදිලිව සන්නිවේදනය කිරීම සහ අනාගතයක් පිළිබඳ විශ්වාසදායක දැක්මක් ඉදිරිපත් කිරීම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී දේශපාලනයේ සාමාන්‍ය කොටස්ය. එහෙත් බිය, වැරදි තොරතුරු, වංචාකාරී පොරොන්දු හෝ ජනතාවගේ දුර්වලතා අයුතු ලෙස භාවිත කිරීම මගින් ඔවුන්ගේ තීරණ හැසිරවීම වෙනත් කාරණයකි.

ආකර්ෂණය සහ හසුරුවීම අතර වෙනස ඇත්තේ ජනතාවට තමන්ගේම විනිශ්චය භාවිත කිරීමට ඇති ඉඩකඩ තුළය. සැබෑ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සන්නිවේදනය ජනතාවට ප්‍රශ්න කිරීමට, විරුද්ධ වීමට, සාක්ෂි ඉල්ලා සිටීමට සහ වෙනත් විකල්ප සලකා බැලීමට ඉඩ ලබාදිය යුතුය. එය අන්ධ පක්ෂපාතීත්වයක් ඉල්ලා සිටීම වෙනුවට දැනුවත් තීරණ ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය තොරතුරු සැපයිය යුතුය.

එබැවින් වසඟය පිළිබඳ දේශපාලන විග්‍රහයක අරමුණ විය යුත්තේ ජනතාවගේ කැමැත්ත පාලනය කිරීමේ ක්‍රම සෙවීම නොව, එම කැමැත්ත හැඩගැසෙන ආකාරය වඩාත් ගැඹුරින් තේරුම් ගැනීමයි.

දේශපාලන බලයේ අවසාන සීමාව

තනතුරක් ලබාගැනීමෙන් බලය ආරම්භ විය හැකිය. එහෙත් ජනතාවගේ විශ්වාසය අත්පත් කරගැනීම වෙනම අභියෝගයකි. එසේම ජනතාවගේ අවධානය දිනාගැනීමෙන්ම විශ්වාසය සහතික නොවේ. ආකර්ෂණය තාවකාලික විය හැකිය. කුතුහලය ඉක්මනින් වෙනත් මාතෘකාවකට යොමු විය හැකිය. ජනතාවගේ අපේක්ෂා වෙනස් විය හැකිය. දේශපාලන ප්‍රතිරූපයක් කාලයත් සමඟ අලුත් අර්ථ ලබාගත හැකිය.

අවසානයේදී නායකයකු පිළිබඳ මහජන විනිශ්චය හැඩගැසෙන්නේ ඔහු ජනතාව තුළ ඇති කළ හැඟීම්වලින් පමණක් නොවේ. ඔහු ගත් තීරණ, ඉටු කළ පොරොන්දු, ඉදිරිපත් කළ ප්‍රතිපත්ති, අත්කරගත් ප්‍රතිඵල සහ තම ක්‍රියාකාරීත්වය පිළිබඳ වගවීමද එයට අයත් වේ. ඒ අනුව බලය සහ වසඟය අතර සම්බන්ධය තේරුම් ගැනීම දේශපාලනයේ එක් වැදගත් මානයක් හෙළි කරයි. එහෙත් එය දේශපාලනයේ සම්පූර්ණ පැහැදිලි කිරීම නොවේ.

අවසානය - ජනතාවගේ කැමැත්ත කාගේවත් අයිතියක් නොවේ

“බලය වෙනුවට වසඟය” යන අදහස අපට මතක් කරන්නේ දේශපාලනය යනු ආයතන, නීති සහ තනතුරු පිළිබඳ ක්‍රියාවලියක් පමණක් නොවන බවයි. එය මිනිසුන්ගේ සිත් තුළ අර්ථ ගොඩනැඟෙන, අපේක්ෂා ගැටෙන, විශ්වාස උපදින සහ ඇතැම් විට බිඳවැටෙන ක්‍රියාවලියක්ද වේ.

බලය මිනිසුන්ට යම් දෙයක් කිරීමට බලපෑම් කළ හැකිය. වසඟය ඔවුන්ගේ අවධානය සහ කැමැත්ත ආකර්ෂණය කළ හැකිය. නමුත් ආකර්ෂණය, විශ්වාසය සහ නිදහස් තීරණය එකම දෙයක් නොවේ.

දේශපාලන නායකත්වයක වටිනාකම එය ජනතාව තුළ ඇති කරන හැඟීම්වලින් පමණක් මැනිය නොහැකිය. එම හැඟීම් යථාර්ථය සමඟ සම්බන්ධ වන්නේ කෙසේද, ඒවාට ප්‍රතිපත්තිමය පදනමක් තිබේද, ඒවා ජනතාවගේ ජීවිතවලට බලපාන්නේ කෙසේද යන්නද විමසිය යුතුය.

දේශපාලන බලය යනු ජනතාවගේ තීරණ කෙරෙහි බලපෑම් කිරීමේ හැකියාවයි. එහෙත් ජනතාවගේ කැමැත්ත කිසිදු නායකයකුට හිමි දේපළක් නොවේ. ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ අවසාන අර්ථය එතැනින් පැහැදිලි වේ. ජනතාව ආකර්ෂණය විය හැකිය. ඔවුන් විශ්වාස කළ හැකිය. ඔවුන් ප්‍රශ්න කළ හැකිය. එසේම තමන්ගේ තීරණය වෙනස් කිරීමටද ඔවුන්ට නිදහස තිබිය යුතුය.

ඒ නිසා “බලය වෙනුවට වසඟය” යන්න දේශපාලන ලෝකය කියවීමට උපකාරී වන සංකල්පයක් වුවද, එහි වඩාත් වැදගත් පාඩම වන්නේ ජනතාව ආකර්ෂණය කරගැනීමේ හැකියාවට වඩා, ඔවුන්ගේ නිදහස් විනිශ්චයට ගරු කිරීමේ අවශ්‍යතාවයි.